- Weetwereld
- Oefenen
- Zon, aarde en maan
Dag en nacht, seizoenen en de maan
De aarde draait om haar eigen as, de aarde draait om de zon en de maan draait om de aarde. Met die drie bewegingen kun je dag en nacht, de seizoenen en de maanstanden verklaren.
Speel Zon, aarde en maan Draai zelf aan de aarde en de maan en ontdek hoe dag en nacht, seizoenen en maanstanden ontstaan.
Speel gratisDag en nacht
De aarde draait in ongeveer 24 uur één keer om haar as. De kant die naar de zon toe staat, heeft dag. De andere kant heeft nacht. Omdat de aarde van west naar oost draait, komt de zon op in het oosten en gaat ze onder in het westen. Om 12 uur 's middags staat de zon in Nederland ongeveer in het zuiden.
De seizoenen
De aarde draait in ongeveer 365 dagen om de zon. De aardas staat daarbij scheef (ongeveer 23,5 graden) en wijst steeds dezelfde kant op. Een half jaar lang leunt het noorden naar de zon toe: dan staat de zon bij ons hoog, zijn de dagen lang en is het zomer. Het andere halfjaar leunt het noorden van de zon af: dan is het winter.
| Datum | Wat gebeurt er? | Hoe lang licht in Nederland |
|---|---|---|
| 21 maart | begin van de lente | ongeveer 12 uur |
| 21 juni | begin van de zomer, langste dag | ruim 16,5 uur |
| 23 september | begin van de herfst | ongeveer 12 uur |
| 21 december | begin van de winter, kortste dag | bijna 8 uur |
De maanstanden
De maan geeft zelf geen licht: ze weerkaatst het licht van de zon. De helft van de maan is altijd verlicht. Doordat de maan in ongeveer 29,5 dagen om de aarde draait, zien we steeds een ander stuk van die verlichte helft.
Vanuit Nederland gezien: is de rechterkant verlicht, dan groeit de maan (wassend). Is de linkerkant verlicht, dan neemt hij af. Ezelsbruggetje: lijkt de maan op de bolle kant van een a, dan is hij afnemend.
Eb en vloed
De maan trekt met haar aantrekkingskracht het water van de oceanen een beetje naar zich toe. Doordat de aarde draait, is het aan de kust ongeveer twee keer per dag hoogwater (vloed) en twee keer laagwater (eb).
Wat leert je kind in welke groep?
- Groep 4 en 5: dag en nacht, de seizoenen, volle en nieuwe maan.
- Groep 6: waarom we seizoenen hebben, de langste en kortste dag, alle maanstanden.
- Groep 7 en 8: wassend en afnemend, eb en vloed, het schrikkeljaar en zonsverduisteringen.
Dit hoort bij kerndoel 32A: dag en nacht, seizoenen, jaren en getijden verklaren met de beweging van zon, aarde en maan. Lees ook over de planeten.
Test jezelf
Waar komt de zon op? · Waarom hebben we seizoenen? · Hoe lang duurt het van volle maan tot volle maan? · Wat is het in Australië als het hier zomer is?
Bekijk de antwoorden
in het oosten · de aardas staat scheef · ongeveer 29,5 dagen · winter